niedziela, 23 lipca 2017

Białoruś

Dzisiaj trochę o Białorusi,historii, herbach i znaczkach pocztowych (z herbami).

Białoruś  sąsiaduje od północy  z Litwą,Łotwą,od wschodu z Rosją,od południa z Ukrainą a od zachodu z Polską (416 km).
Jest krajem nizinnym,zajmującym zachodnią część Niziny Wschodnioeuropejskiej  w dorzeczach średniego biegu Dniepru, Dźwiny oraz górnego biegu Niemna.
Najwyższy punkt - Góra Dzierżyńska (Święta Góra) 346 m n.p.m. leży na Wysoczyźnie Mińskiej, stanowiącej centralną część Grzędy Białoruskiej.



                      Powierzchnia -207 600 km kw.
                       Stolica -Mińsk
                       Języki urzędowe - białoruski i rosyjski

                                    *******************************
                         Trochę o historii.

Nazwa Białoruś (Ruś Biała)  nawiązuje do kolorów jakimi Słowianie oznaczali kierunki  kolor biały oznaczał północ.
  Ludy  żyjące na północy  Rusi Kijowskiej zwano Białorusinami.
Nazwa Biała Ruś (łac. Alba Rutenia użyta po raz pierwszy w kronice Janka z Czarnkowa  w XIV w.)  dotyczyła przedrozbiorowych  województw  połockiego, mińskiego, mścisławskiego i witebskiego.
Od początku XX wieku terminem „Białoruś” zaczęto określać także, położone na zachód, tereny Czarnej Rusi, Grodzieńszczyzny oraz Polesia ( d.województwa  brzeskie,nowogródzkie,trockie).

 Pomiędzy V a VIII w przybyli tu  pierwsi Słowianie ( Dregowicze, Radymicze ,Krywicze)
Od IX w  w składzie Rusi Kijowskiej
księstwa  turowskie,smoleńskie,słuckie, mścisławskie, druckie, łohojskie,grodzieńskie

XIII w - rozpad Rusi Kijowskiej ,podbój przez Mongołów
Stopniowe włączanie do  Wielkiego Księstwa Litewskiego
kształtowanie się języka białoruskiego, kultury, obyczaju oraz świadomości narodowej





Po 1569  w Rzeczypospolitej,polonizacja szlachty i magnaterii
1596 - unia brzeska
W trzech rozbiorach Polski  ziemie białoruskie zagarnęła Rosja,
1772 -wsch. Białoruś z Witebskiem,Mohylewem i Homlem
1793 - Mińsk i środkowa Białoruś
1795 - zachodnia Białoruś

Gubernie białoruskie  - mińska,mohylewska,witebska,grodzieńska.
Silna rusyfikacja.

Koniec XIX wieku i początek XX to okres, w którym kształtuje się elita kulturalna i polityczna rozpowszechniająca ideę narodu białoruskiego.
Wincenty Konstanty Kalinowski herbu Kalinowa (1838 -1864) – rewolucjonista, komisarz Rządu Narodowego na województwo grodzieńskie w powstaniu styczniowym, bohater narodowy BiałorusiLitwy i Polski,
Franciszek Bohuszewicz lub Boguszewicz (1840 -1900 ) – białoruski i polski pisarz, 

Wincenty Jakub Dunin-Marcinkiewicz herbu Łabędź (1808 -1884 ) – białoruski poetadramaturg, klasyk literatury polsko-białoruskiej XIX w. 

I wojna światowa - okupacja niemiecka (od 1916 )

25. III.1918 - proklamowanie Białoruskiej Republiki Ludowej ( w Mińsku) na terytorium okupowanym przez Niemcy.


1. I .1919 -proklamowanie przez bolszewików Białoruskiej SRR (w Smoleńsku)
  luty -  wrzesień 1919 -Litewsko-Białoruska SRR
                  1919-1921 -wojna polsko-radziecka

Traktat ryski ,podział  pomiędzy Polskę (82 tyś. km kw) i ZSRR (55 tyś km kw)

Od 30 .XII.1920-1991 - republika  w składzie ZSRR

1924-1926 - powiększenie terytorium o  Połock,Witebsk,Orszę,Mohylew i Homel.

W wyniku agresji  radzieckiej na Polskę
 włączenie wschodniej części terytorium polskiego ,
z Grodnem,Brześciem Białymstokiem  
zwanym  Białorusią Zachodnią do Białoruskiej SRR (1-2 XI.1939)




1941-1944  okupacja hitlerowska  (Reichskommissariat Ostland -General Bezirk  Weissruthenien)

Proporcjonalnie najcięższe straty w ludności i gospodarce spośród państw podbitych.
lipiec 1944 wyzwolenie przez  Armię Czerwoną



1944-1946 -wytyczenie obecnej granicy polsko-białoruskiej
  (zwrot Białostocczyzny Polsce)

1945-  Białoruska SRR na żądanie Stalina - 
                        członek założyciel  ONZ

23.IV.1986-Katastrofa elektrowni atomowej w Czarnobylu,


skażeniu uległo 23 proc. kraju - głównie południowo-wschodnich terenów rolniczych. 

27 VII 1990 -ogłoszenie suwerenności
                                             
25 VIII 1991 -ogłoszenie niepodległości

                                        
8 grudnia 1991 zawarto Układ białowieski, który głosił, że ZSRR jako podmiot prawa międzynarodowego i byt geopolityczny przestał istnieć, a na jego miejsce już suwerenne kraje powołują Wspólnotę Niepodległych Państw

Od 1994 - republika prezydencka


                         2.IV.1996 - układ o stowarzyszeniu Białorusi i Rosji





                                                         *****************************


                                                Heraldyka

                                                   Herby "białoruskich " województw

   
połockie 
****************************



 mińskie 


********************


                          mścisławskie  i witebskie 
                           używało herbu "Pogoń, w złotym rzędzie, w polu czerwonym".



                                                          ***************************

 nowogródzkie

 brzesko-litewskie (brześciańskie)


                                                           ***********************

                                Herby guberni

Gubernia mińska



Gubernia mohylewska


Gubernia witebska



Gubernia grodzieńska



                                 **************************************
                                                          Symbole państwowe

                                                                  *******************


                             


                                                     

                                                                  ***********

    Terytorium Białorusi  od 1960 r -dzieli się na 6 obwodów i obwód stołeczny Mińsk.

Obwód brzeski (biał. Брэсцкая вобласць,  ros. Брестская oблacть) 

Herb od 2004 r. 

Herb obwodu  przedstawia na tarczy barokowej o błękitnej głowicy czerwony mur forteczny. Na tle czerwonego muru stojący żubr złoty, patrzący w stronę prawą. Nawiązuje do herbu guberni grodzieńskiej z 1878 roku. 
Herb obwodu  został ustanowiony 14 września 2004 roku

************


Obwód grodzieński (biał. Гродзенская вобласць,  ros. Гродненская область) 

Herb od 2007 r.
Herb obwodu  przedstawia żubra złotego, stojącego w pozycji naturalnej, patrzącego w stronę prawą na tarczy czerwonej, kształtu francuskiego. W klejnocie herbu korona murowa o pięciu basztach. Tarcza herbowa otoczona jest złotymi gałęziami dębu, przewiązanymi błękitną wstęgą.
Herb obwodu grodzieńskiego został ustanowiony 14 czerwca 2007 roku rozporządzeniem prezydenta Białorusi. Nawiązuje do nadanego w 1878 roku herbu guberni grodzieńskiej. Zamiast korony cesarskiej dano koronę murową. Zostawiono natomiast dębowe gałęzie i wstęgę carskiego orderu św. Andrzeja.

                                                                          ********

Obwód homelski (białor. Гомельская вобласць,  ros. Гомельская область) 


 Herb -przedstawia na tarczy kroju francuskiego w polu zielonym dzielonym w srebrny krzyż kawalerski, w polu sercowym błękitnym siedzącego złotego rysia - herb miasta Homel, w polu górnym łucznika - herb miasta Turów, w polu prawym czarny róg - herb miasta Rohaczów, w polu lewym czarnego orła - herb miasta Mozyrz, w polu dolnym - Pogoń na różanej fladze, herb miasta Rzeczyca. Po bokach tarczy złote dębowe gałęzie z liścmi przewinięte czerwono-złotą wstęgą. Na tarczy corona muralis o trzech basztach.
Herb przyjęty został 20 października 2005 roku .

                                                   *********************
Obwód miński (biał. Мінская во́бласць, ros. Минская область) 

Herb obwodu przedstawia na tarczy kroju francuskiego w polu złotym trzy błękitne faliste pasy. W narożniku tarczy herb Mińska. Po bokach tarczy złote gałęzie dębowe z liśćmi, przewinięte błękitną wstęgą. Na tarczy złota corona muralis o pięciu basztach. Nawiązuje do herbu guberni mińskiej Imperium Rosyjskiego, nadanego w 1878. Jedynie w narożniku dodano herb Mińska, koronę cesarską zastąpiono koroną murową, zostawiono dębowe gałęzie z wstęgą carskiego orderu św. Andrzeja.
                                      Herb został przyjęty 22 listopada 2007 roku
                                 **********************

                             Obwód mohylewski
              (biał. Магілёўская вобласць, ros. Могилёвская область) 


Herb obwodu przedstawia na tarczy kroju francuskiego na górze w polu złotym w błękitnym owalu ikonę Najświętszej Marii Panny. U podstawy zielone trójwzgórze z trzema złotymi kłosami zboża. Tarcza otoczona jest złotymi gałęziami dębowymi i laurowymi związanymi błękitną wstęgą. Herb nawiązuje do herbu guberni mohylewskiej Imperium Rosyjskiego nadanego 5 lipca 1878.
Herb przyjęty został 3 stycznia 2005
                                      *******
         Obwód witebski (biał. Віцебская вобласць,  ros. Витебская область) 

Herb obwodu  przedstawia na tarczy francuskiej w polu czerwonym srebrnego rycerza z mieczem w prawej ręce nad głową i tarczą ze złotym podwójnym krzyżem w lewej ręce. Rycerz dosiada konia o barwie srebrnej w złotym rzędzie z błękitnym obramowaniem. Tarcza obramowana jest złotymi gałęziami dębowymi z przeplecioną przez nie błękitną wstęgą. Nad tarczą złota corona muralis.
Herb został przyjęty 2 czerwca 2009 roku.
Nawiązuje do herbu guberni witebskiej z 1856 roku, gdzie nad tarczą znajdowała się korona cesarska, a błękitna wstęga symbolizowała wstęgę orderu św. Andrzeja.

                                                 *************************

         Mińsk, dawniej Mińsk Litewski (biał. Мінск (hist. Менск); ros. Минск;
                                             
Herb miasta  przedstawia Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny. W polu błękitnym na srebrnej chmurze Maryja Panna w szatach czerwono-purpurowych otoczona przez dwa anioły i dwa cheruby powyżej. Według legendy ikona z tym wizerunkiem przypłynęła do Mińska Świsłoczą ze spustoszonego przez Tatarów Kijowa. Herb oficjalnie nadany został 12 stycznia 1591. Powtórnie przyjęty 27 marca 2001 roku


                     Herb z 1968 r.
                                *************************************************************************

                              Największe miasta

  ,
Homel




  Grodno



                  Witebsk

Mohylew

*************



             Bobrujsk

                                                             ***************************


 Brześć nad Bugiem



Baranowicze (herb od 1981 r)



Borysów




 Pińsk



Orsza





Nowopołock



Mozyrz




 Lida
,

   Mołodeczno


*********************************************************

Znaczki pocztowe
Od 1858 w użyciu znaczki Rosji

luty -grudzień 1918  znaczki Niemiec z nadrukiem Postgebiet Ob.Ost.

1918 -znaczki  poczty polowej I Korpusu Polskiego
(Bobrujsk)
 «POCZTA Pol. Korp.» 

1920 - znaczki Białoruskiej Republiki Ludowej (BNR)





Wydania lokalne,przedruki rewolucyjne
Znaczek  powstania słuckiego. 
        Zbrojne wystąpienie oddziałów białoruskich przeciwko Armii Czerwonej w okolicach Słucka w listopadzie i grudniu 1920.

1921 -Mińsk

1921 - znaczki  RFSRR

Od 1923 r w użyciu znaczki  ZSRR



1941 - znaczki Niemiec z  nadrukiem  -Ostland


Po 1944 - ponownie w użyciu znaczki ZSRR







Od 20 marca  1992 r. emisje własnych znaczków
 z napisami cyrylicą i łac.-  Biełaruś

Białoruś.1992 .Nr Mi 1
 Na znaczku -Krzyż Eufrozyny Połockiej (biał. Крыж Ефрасінні Полацкай) – krzyż ołtarzowy wykonany na polecenie Eufrozyny Połockiej dla cerkwi Przemienienia Pańskiego w kompleksie założonego przez nią monasteru w 1161 r.



                                                               ************************

                                                                Znaczki z herbami


                       








                                                                 ****************






     

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz